Batman Üniversitesi Tez Yazım Kılavuzu 2026 — Atıf ve Kaynakça Kuralları

Atıf, biçimsel bir zorunluluktan çok bilimsel dürüstlüğün pratiğidir. Kimin ne söylediğini doğru göstermek, hem intihal riskini ortadan kaldırır hem çalışmanın izini sürülebilir kılar. Batman Üniversitesi için hazırlanan resmî tez yazım belgelerini bu sayfadan indirebilirsiniz. İndirdiğiniz dosyada yazı tipi Times New Roman, ana metin 12 punto, satır aralığı 1,5 satır gibi ölçütler tanımlı. Devamında dosyadan derlenen temel biçim ölçütlerinin tablosu ve atıf/kaynakça kuralları yer alıyor. Kuralları yalnızca belgede açıkça geçen maddelerden çıkardık; bulamadıklarımızı yazmadık. Kaynakçayı tez boyunca elle değil bir kaynak yönetim programıyla tutmak, stil değiştiğinde tüm listeyi yeniden yazmaktan kurtarır ve metin içi göndermelerle kaynakça arasındaki uyumu korur. Teslimden önce yapılacak tek bir kontrol çoğu eksikliği kapatır: metinde geçen her göndermenin kaynakçada, kaynakçadaki her künyenin de metinde karşılığı olduğunu doğrulamak. Tezinizi yayına dönüştürmeyi düşünüyorsanız, bu tutarlılık en çok orada işinize yarayacak. Atıf düzenini son hâline getirmeden önce sayfanın sonundaki resmî bağlantıdan kılavuzun güncel sürümünü kontrol edin; bağlayıcı olan enstitünün metnidir. Bölümünüze özel bir stil tercihi olup olmadığını danışmanınıza sormanız da işinizi kolaylaştırır.

Batman Üniversitesi tez yazımında öne çıkan biçim ölçütleri

Aşağıdaki değerler yukarıdaki kılavuz/şablon dosyasından derlenmiştir; bağlayıcı olan, enstitünün yayımladığı güncel kılavuzdur.

Atıf stili ve kaynakça örnekleri

Aşağıdaki maddeler, bu sayfadan indirdiğiniz belgede atıf ve kaynak gösterimiyle ilgili olarak yer alan kurallardır. Kaynakçanızı kurarken bunları başlangıç ölçütü olarak alabilirsiniz.

• Kılavuzda geçen atıf/kaynak stili: APA, Chicago.
• Belgede APA 7 sürümü anılıyor.
• Metin içinde kaynak gösterme kuralı ayrı başlıkta ele alınmış.
• Yazar sayısına göre kısaltma kuralı belirtilmiş.
• İkincil kaynak (aktaran) gösterimi için kural var.
• Kaynaklar yazar soyadına göre sıralanır.
• Dipnot kullanımı için ayrı bir düzenleme var.

Kaynaklar APA veya İSNAD referans/kaynak gösterim sistemlerinin güncel versiyonlarına göre ve Tez Yazım Kılavuzunda verilen örnekler dikkate alınarak yazılmalıdır.

— Batman Üniversitesi tez yazım belgesinden

Atıf kurallarının teknik görünen kısmı aslında tek bir amaca hizmet eder: okuyucunun her bilgiyi kaynağına kadar izleyebilmesi. Bu yüzden stil seçiminden çok tutarlılık önemlidir. Tez boyunca aynı düzeni kullanmak, metin içi göndermelerle kaynakça arasındaki birebir karşılığı korumak ve alıntı sınırlarına uymak, değerlendirmede en çok bakılan üç noktadır.

Doğru alıntılama ile benzerlik oranını düşürme çabası birbirine karıştırılmamalıdır. Bir cümleyi sözcük sözcük değiştirmek, kaynak gösterilmediği sürece intihal olmaktan çıkmaz; buna karşılık kaynağı açıkça gösterilen uzun bir alıntı sorun oluşturmaz. Ölçüt oranın kendisi değil, fikrin sahibinin görünür olmasıdır. Kılavuzun alıntı ve gönderme kurallarını bu gözle okumak en sağlıklısıdır.

Nasıl uygulanır? Kaynakçayı tez boyunca elle tutmayın; bir kaynak yönetim programı kullanmak, stil değiştiğinde tüm listeyi yeniden yazma zorunluluğunu ortadan kaldırır. Teslimden önce metindeki her göndermenin kaynakçada, kaynakçadaki her künyenin de metinde karşılığı olduğunu doğrulayın; bu tek kontrol en sık görülen eksikliği kapatır. En sık görülen hata, tezin farklı bölümlerinde farklı atıf düzenlerinin karışmasıdır; bu, tek bir okumada bile fark edilir.

Konuyu daha ayrıntılı ele aldığımız yazılar: özet ve abstract nasıl yazılır ve intihal ve doğru alıntılama.

Şablonu kullanın, sonra makaleye dönüştürün

• Metni boş bir belgeye değil, doğrudan şablonun içine yazın; sonradan aktarmak biçimi bozar.
• Kapak ve onay sayfasındaki bilgileri enstitünün istediği biçimde doldurun.
• Bu adımda kaynak yönetim programları yazımız işinize yarayabilir.
• Ayrıca tezi makaleye dönüştürme sayfamıza göz atabilirsiniz.
• Süreçte destek için Makale redaksiyonu sayfamıza bakın; ön görüşme ücretsizdir.

Batman Üniversitesi kılavuzuna göre kaynak gösterimi

Kılavuzun esas aldığı atıf sistemi: APA 7 veya İSNAD (güncel sürüm); ikisinden yalnızca biri. Aşağıdaki kurallar ve örnekler doğrudan kılavuzdan alınmıştır; genel bir stil rehberinden değil, bu üniversitenin istediği biçimden hareket eder.

Kılavuzdan: “Tez çalışmasındaki kaynak gösteriminde (referans, atıf, gönderme), APA Stili (American Psychological Association) veya İSNAD Atıf Sistemi’nin güncel versiyonları kullanılabilir. Bu kaynak gösterme biçimlerinden sadece bir tanesi kullanılmalı, karma biçim kullanımı kesinlikle yapılmamalıdır.”

Metin içinde atıf

• APA'da parantez içinde yazar soyadı, yıl ve sayfa numarası verin; dolaylı anlatımda sayfa numarası verilmeyebilir, doğrudan alıntıda ise zorunludur. Örnek: Cakir’a (2021, s. 14) göre … veya … (Cakir, 2021, s. 14).
• İki yazarlı Türkçe kaynaklarda her yerde "ve" kullanın; İngilizce kaynaklarda metin içinde "ve", parantez içinde ve kaynakçada "&" kullanın. Örnek: Mitchell ve Smith (2017) … veya …(Mitchell & Smith, 2017, s. 223).
• Üç ve daha fazla yazarlı Türkçe kaynaklarda parantez içinde "vd.", İngilizce kaynaklarda parantez içinde "et al." kullanın. Örnek: (Mitchell et al., 2017).
• Aynı yazarın aynı yıldaki eserlerini yıldan hemen sonra a, b, c ile ayırın. Örnek: Karaca (2005a) … veya … (Karaca, 2005a; Karaca, 2005b).
• Ulaşılamayan birincil kaynağı "akt." ile ikincil kaynak üzerinden gösterin; aktarılan eseri kaynakçaya yazmayın. Örnek: (Köprülü, 1911, akt. Çelik, 1998, s. 25).
• Uzun kurum adlarını ilk geçtiği yerde açık ad ve kısaltmasıyla, sonrakilerde yalnız kısaltmayla verin. Örnek: (Milli Eğitim Bakanlığı [MEB], 2011). Sonraki göstermeler: (MEB, 2011).

Kaynakçada tür bazında örnekler

Kılavuzda yer alan örnek künyeler (italik gibi yazı biçimleri PDF’teki gösterime göre uygulanmalıdır):

Kaynakça sıralama düzeni

• Kaynakçayı birinci yazarın soyadına göre alfabetik sıralayın; ilk satırdan sonrakileri 1 cm içeriden başlatın, kaynaklar arasında bir satır boşluk bırakın ve iki yana yaslayın.
• Aynı yazarın eserlerini eskiden yeniye, aynı tarihli eserleri tek yazarlıdan başlayarak sıralayın.
• Metinde adı geçmeyen kaynağı kaynakçaya almayın.

Bu kılavuza göre sık yapılan atıf hataları

1. APA ile İSNAD'ı aynı tezde karışık kullanmak — İki sistemden yalnızca birini seçip baştan sona uygulamak
   Kılavuzdaki hüküm: “Bu kaynak gösterme biçimlerinden sadece bir tanesi kullanılmalı, karma biçim kullanımı kesinlikle yapılmamalıdır.”
2. Türkçe iki yazarlı kaynakta parantez içinde "&" kullanmak — Türkçe kaynaklarda metin içinde, parantez içinde ve kaynakçada "ve" kullanmak
   Kılavuzdaki hüküm: “İki yazarlı Türkçe kaynakların yazımında metin içinde, parantez içinde ve kaynaklar listesinde soyadlarının arasına “ve” bağlacı konulur:”
3. Türkçe üç+ yazarlı kaynakta parantez içinde "et al." yazmak — Türkçe kaynakta parantez içinde "vd." kullanmak
   Kılavuzdaki hüküm: “Üç ve daha fazla yazarlı Türkçe kaynakların yazımında, ilk yazarın soyadından sonra metin içinde “ve diğerleri” veya “vd.”, parantez içinde ise “vd.” kullanılır:”
4. "akt." ile gösterilen, ulaşılamayan özgün eseri de kaynakçaya eklemek — Kaynakçaya yalnızca okunan ikincil kaynağı yazmak
   Kılavuzdaki hüküm: “Aktarılan veya alıntılanan eser, kaynaklar listesinde verilmez.”
5. Aynı parantezdeki birden fazla kaynağı yıl sırasına göre dizmek — Yazar soyadının alfabetik sırasına göre dizip noktalı virgülle ayırmak
   Kılavuzdaki hüküm: “Arka arkaya birkaç yazara ait eserlerin bir parantez içinde gösterilmesi gerektiğinde, yazar soyadının alfabetik sırasına göre ve araları noktalı virgül ile ayırılarak verilir:”

Pratik notlar

Bu kılavuz tek bir stille sınırlı değil; alanınıza ya da tercihinize göre farklı biçimler kabul ediyor. Esneklik, tutarlılık yükümlülüğünü artırır: aynı tezde bir kaynağı yazar-tarihle, bir başkasını dipnotla göstermek kabul görmez. Hangi sistemi seçtiğinizi en başta netleştirip bütün tezde onu uygulayın.

Zotero, Mendeley ya da EndNote gibi bir kaynak yönetim programı kullanıyorsanız, stil listesinden kılavuzunuza uyan stili seçin. Ancak hazır stiller kuruma özgü farklılıkları (yazar sayısı eşiği, “vd.”/“ve ark.” tercihi, noktalama) her zaman karşılamaz; programın ürettiği kaynakçayı yukarıdaki kılavuz örnekleriyle mutlaka karşılaştırın.

Bu kılavuzun atıf kurallarıyla ilgili ayrıntılı rehberlerimiz: ISNAD atıf sistemi nasıl kullanılır ve ikincil kaynak gösterme: “aktaran” nasıl yazılır.

Sık sorulan sorular

Resmî kaynak: Batman Üniversitesi — Lisansüstü Öğrenci Sempozyumu. Kendi enstitünüz farklıysa üniversitenin resmî sitesinden ilgili enstitüye ulaşabilirsiniz. Buradaki belgeler kolay erişim için derlenmiştir; bağlayıcı olan, enstitünün yayımladığı güncel kılavuzdur. Bir düzeltme ya da güncelleme için bize bildirin.

Son kontrol: Eylül 2026.