İntihal Nedir, Nasıl Önlenir?

İntihal, akademide en ağır sonuçları olan etik ihlallerden biridir; bir çalışmanın reddedilmesinden, geri çekilmesine ve akademik unvan kayıplarına kadar uzanabilir. Ancak intihalin çoğu, kötü niyetten değil, doğru alıntılamayı bilmemekten kaynaklanır. Bu yazı, intihalin ne olduğunu ve ondan nasıl kaçınılacağını açıklıyor.

İntihal nedir?

İntihal, başkasının fikirlerini, sözcüklerini ya da çalışmasını kaynak göstermeden kendinizinmiş gibi sunmaktır. Burada anahtar sözcük "kaynak göstermeden"dir: bir fikri kullanmak serbesttir, hatta gereklidir — yeter ki sahibini uygun biçimde belirtin.

İntihal türleri

• Doğrudan intihal: Bir metni kelimesi kelimesine, tırnak ve atıf olmadan kopyalamak.
• Parafraz intihali: Bir metni cümle yapısını hafifçe değiştirerek, yine kaynak göstermeden aktarmak. En sık yapılan ve en çok gözden kaçan türdür.
• Mozaik intihal: Farklı kaynaklardan alınan parçaları birbirine ekleyip özgün bir metin gibi sunmak.
• Öz-intihal (kendinden intihal): Kendi daha önce yayımlanmış çalışmanızı, yeni ve özgünmüş gibi tekrar sunmak. Bu da etik ihlaldir.
• Kaynak uydurma: Var olmayan ya da okunmamış kaynaklara atıf yapmak.

İntihalden nasıl kaçınılır?

1. Her fikri kaynağıyla birlikte not alın

Sorun çoğu zaman yazım aşamasında değil, okuma aşamasında başlar. Bir kaynaktan not alırken künyesini de birlikte kaydederseniz, sonradan "bu cümle benim miydi, alıntı mı?" ikilemine düşmezsiniz.

2. Doğru parafraz yapın

Parafraz, bir metni yalnızca birkaç sözcüğünü değiştirerek yazmak değildir. Doğru parafraz, kaynağı anlayıp kendi cümlelerinizle yeniden ifade etmek ve yine de kaynağı göstermektir. Fikir başkasınınsa, cümleyi siz kursanız bile atıf gerekir.

3. Doğrudan alıntıyı tırnakla ve sayfayla verin

Bir ifadeyi birebir kullanmanız gerekiyorsa tırnak içine alın ve sayfa numarasıyla atıf yapın. Doğrudan alıntıyı ölçülü kullanın; metniniz alıntı yığınına dönüşmemelidir.

4. Tutarlı biçimde atıf gösterin

Atıf sisteminizi (çoğunlukla APA) tutarlı uygulayın. Metin içi atıf ile kaynakçanın örtüşmesi hem biçim hem dürüstlük açısından önemlidir; ayrıntılar için APA 7 kaynak gösterme yazımıza bakabilirsiniz.

Benzerlik oranı ile intihal aynı şey değildir

Turnitin gibi araçların verdiği benzerlik oranı, tek başına intihal kanıtı değildir. Doğru atıflanmış alıntılar, ortak terimler ve kaynakça da bu orana katkıda bulunur. Önemli olan sayının kendisi değil, benzerliğin kaynağının ne olduğudur: uygun biçimde atıflanmış bir benzerlik sorun değilken, atıfsız bir eşleşme sorundur.

Bu noktada dürüst bir uyarı: benzerlik oranını "sistemi atlatarak" yapay biçimde düşürmeye çalışmak (karakter değiştirme, gizli metin ekleme gibi) hem etik dışıdır hem de tespit edilebilir. Doğru yol, metni gerçekten özgün ve doğru atıflı hale getirmektir.

Akademik dürüstlük bir alışkanlıktır

İntihalden kaçınmak, son anda yapılan bir kontrol değil, okuma ve yazma boyunca sürdürülen bir alışkanlıktır. Kaynaklarınızı düzenli tutar, fikirleri sahibiyle birlikte not alır ve tutarlı atıf yaparsanız, intihal riski kendiliğinden ortadan kalkar.

Makalenizin dil, kurgu ve atıf tutarlılığını güçlendirmek için makale redaksiyonu hizmetimizden yararlanabilir, sorularınız için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Makalenin bütününe dair bir bakış için akademik makale nasıl yazılır rehberimize göz atabilirsiniz.