Bu, en çok sorulan ama en çok yanlış anlaşılan sorulardan biridir. Kısa yanıt şudur: evrensel, sabit bir "geçer" oranı yoktur. Turnitin (ve benzeri iThenticate) benzerlik raporu bir intihal kararı değil, incelenmesi gereken bir haritadır. Bu yazı, oranı doğru okumanın yolunu açıklıyor.
Benzerlik oranı neyi gösterir?
Benzerlik oranı, metninizin başka kaynaklarla eşleşen kısımlarının yüzdesidir. Ancak bu eşleşmeler her zaman sorunlu değildir. Orana katkıda bulunan pek çok masum kaynak vardır:
- Doğru biçimde tırnaklanmış ve atıflanmış alıntılar.
- Kaynakça listesi (birçok çalışmayla ortak künyeler içerir).
- Alanın ortak terimleri ve standart kalıp ifadeler.
- Yöntem bölümündeki yaygın, standart cümleler.
Bu yüzden bir metnin benzerlik oranının belirli bir yüzde çıkması, tek başına intihal anlamına gelmez.
Neden sabit bir eşik yok?
Kabul edilebilir oran; kuruma, dergiye, bölüme ve metnin türüne göre değişir. Bir derginin ya da üniversitenin kendi belirlediği bir üst sınır olabilir; ancak bu sınır kurumlar arasında farklıdır. Bu nedenle "şu oran güvenli" demek yanıltıcıdır. Doğru soru "oranım kaç?" değil, "bu benzerlik nereden geliyor?" sorusudur.
İki farklı benzerlik: hangisi sorun?
| Durum | Örnek | Değerlendirme |
|---|---|---|
| Dağınık, atıflı küçük eşleşmeler | %25, farklı kaynaklara yayılmış, tırnaklı/atıflı | Genellikle sorun değil |
| Tek kaynaktan büyük, atıfsız blok | %15, tamamı tek kaynaktan, tırnaksız/atıfsız | Ciddi uyarı |
| Kaynakça kaynaklı benzerlik | Ortak künyeler | Beklenen; filtreyle hariç tutulabilir |
Yani %15'lik bir oran, tamamı tek bir atıfsız kaynaktan geliyorsa; %25'lik bir orandan, düzgün atıflanmış alıntılardan oluşuyorsa daha sorunludur.
Oranı değil, RAPORU okuyun
Deneyimli değerlendiriciler yüzdeye değil, raporun ayrıntısına bakar. Şu ayrımı yapmak esastır:
- Dağınık, küçük eşleşmeler: Ortak terimlerden ve doğru atıflardan gelen, farklı kaynaklara yayılmış küçük eşleşmeler genellikle sorun değildir.
- Tek kaynaktan büyük, atıfsız blok: Tek bir kaynakla örtüşen uzun, tırnaksız ve atıfsız bir paragraf, oran düşük olsa bile ciddi bir uyarıdır.
Filtre ayarları oranı değiştirir
Turnitin raporunda kaynakçayı ve/veya küçük eşleşmeleri hariç tutma gibi filtreler bulunur. Bu ayarlar oranı önemli ölçüde değiştirebilir. Bu yüzden farklı ayarlarla üretilmiş iki oranı karşılaştırmak yanıltıcıdır; raporun hangi ayarlarla alındığını bilmek gerekir.
Sık yapılan hatalar
- Oranı tek başına intihal kanıtı saymak: Yüzde bir karar değil, incelenecek bir haritadır.
- "Güvenli oran" aramak: Evrensel eşik yoktur; kurum/dergiye göre değişir.
- Filtresiz ve filtreli oranları karıştırmak: Ayarları farklı iki raporu kıyaslamak yanıltır.
- Oranı yapay yollarla düşürmeye çalışmak: Karakter değiştirme/gizli metin etik dışıdır ve tespit edilir.
Oranı "düşürme" tuzağına düşmeyin
Benzerlik oranını yapay yollarla (karakterleri gizli biçimde değiştirme, görünmez metin ekleme, eş anlamlıları makineyle değiştirme) düşürmeye çalışmak hem etik dışıdır hem de tespit edilebilir; üstelik metnin niteliğini bozar. Doğru yol bellidir: alıntıları doğru tırnaklayıp atıflamak ve başkalarının fikirlerini kendi cümlelerinizle, kaynak göstererek ifade etmek. Bu konuda intihal ve doğru alıntılama ve APA 7 kaynak gösterme yazılarımız yol gösterir.
Sık sorulan sorular
Benzerlik oranı kaç olmalı?
Evrensel bir "geçer" oranı yoktur; kabul edilebilir sınır kuruma, dergiye ve metin türüne göre değişir. Bağlı olduğunuz kurumun/derginin kendi kılavuzunda belirttiği sınırı esas alın ve yüzdeden çok benzerliğin kaynağına odaklanın.
Yüksek oran her zaman intihal midir?
Hayır. Doğru tırnaklanmış alıntılar, kaynakça ve alanın ortak terimleri oranı yükseltebilir. Tersine, düşük bir oran bile tek kaynaktan gelen atıfsız bir blok içeriyorsa sorunludur. Karar yüzdeyle değil, raporun ayrıntısıyla verilir.
Kaynakça ve alıntılar orana dahil mi?
Turnitin filtreleriyle kaynakça ve/veya küçük eşleşmeler hariç tutulabilir; bu ayarlar oranı değiştirir. Bu yüzden bir oranı değerlendirirken hangi filtrelerle alındığını bilmek gerekir.
Oranı düşürmek için parafraz araçları kullanabilir miyim?
Makineyle eş anlamlı değiştirme ya da metni bozan otomatik "parafraz" araçları hem tespit edilebilir hem de anlamı bozarak yeni sorunlar yaratır. Doğru yol, kaynağı anlayıp kendi cümlelerinizle yeniden ifade etmek ve atıf yapmaktır.
Özet
- Benzerlik oranı bir intihal kararı değil, incelenecek bir rapordur.
- Evrensel bir "güvenli" oran yoktur; kurum ve dergiye göre değişir.
- Yüzdeye değil, benzerliğin kaynağına ve niteliğine bakın.
- Oranı yapay yollarla düşürmeye çalışmak yerine metni gerçekten özgün ve doğru atıflı hale getirin.
Metninizin atıf tutarlılığını ve özgünlüğünü güçlendirmek için makale redaksiyonu hizmetimizden yararlanabilir, sorularınız için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu içerik Tez Akademisi editör ekibi tarafından gözden geçirilmiştir. Son güncelleme: .
Bu yazıda bir hata mı fark ettiniz? Bize bildirin.
Yorumlar
Bu yazıya henüz yorum yapılmamış.