Öz (abstract), makalenizin en çok okunan kısmıdır. Çoğu okur ve pek çok hakem, makaleyi okuyup okumayacağına öze bakarak karar verir. Veri tabanlarında da genellikle yalnızca öz görünür. Bu yüzden birkaç yüz kelimelik bu bölüm, makalenin en yüksek getirili parçasıdır. Bu yazı, güçlü bir özün nasıl yazılacağını açıklıyor.
Öz ne yapar?
İyi bir öz, makalenin tamamını küçük ölçekte yeniden anlatır: neden yaptınız, nasıl yaptınız, ne buldunuz ve bu ne anlama geliyor. Okur, yalnızca özü okuyarak çalışmanızın ne olduğunu ve kendisi için ilgili olup olmadığını anlayabilmelidir. Bu dört soru, doğrudan makalenin IMRAD yapısını yansıtır.
Yapılandırılmış öz bölümleri
Birçok dergi, özellikle sağlık bilimlerinde, yapılandırılmış öz ister. Bu bölümler doğrudan IMRAD yapısını yansıtır:
- Amaç (Background/Objective): Çalışma neden yapıldı, hangi soruyu yanıtlıyor?
- Yöntem (Methods): Örneklem, tasarım ve analiz kısaca.
- Bulgular (Results): En önemli sonuçlar, mümkünse sayısal değerlerle.
- Sonuç (Conclusion): Bulguların anlamı ve katkısı.
Sosyal bilimlerde ise öz genellikle tek paragraf hâlinde, aynı mantıksal akışı izleyerek yazılır.
Öz bölümleri ve içerikleri
| Bölüm | Ne yazılır? | Dikkat |
|---|---|---|
| Amaç | Çalışmanın nedeni ve sorusu | Kısa tut, girişi kopyalama |
| Yöntem | Örneklem, tasarım, analiz | Sadece ana çizgiler |
| Bulgular | En önemli sonuçlar | Somut ol, atlamama |
| Sonuç | Anlam ve katkı | Abartma, veriye sadık kal |
Uzunluk ve anahtar kelimeler
Özün uzunluğu dergiye göre değişir; çoğu dergi 150-300 kelime arası ister. Derginin yazım kurallarında belirtilen sınıra mutlaka uyun. Özün altında genellikle 3-6 anahtar kelime istenir; bunlar makalenizin veri tabanlarında bulunabilirliğini doğrudan etkiler, bu yüzden konuyu iyi temsil eden terimleri seçin.
Yazım ipuçları
- En son yazın: Öz, makale bitmeden dürüstçe yazılamaz. Çalışma tamamlandığında yazın.
- Kendi başına anlaşılır olsun: Öz, makaleyi okumadan anlaşılabilmelidir. Metne gönderme ("Tablo 2'de görüldüğü gibi") yapmayın.
- Atıf ve kısaltma kullanmayın: Özde genellikle kaynak gösterilmez ve tanımlanmamış kısaltmalardan kaçınılır.
- Somut olun: "Anlamlı sonuçlar bulundu" yerine hangi bulgunun elde edildiğini yazın.
- Sonucu net verin: Okur özden çıkarken çalışmanın ana mesajını almış olmalı.
Sık yapılan hatalar
- Girişi özetlemek, bulguyu atlamak: Özün en değerli kısmı bulgulardır; onları es geçmeyin.
- Belirsizlik: Somut bulgu yerine genel ifadeler kullanmak.
- Sınırı aşmak: Kelime sınırına uymamak, teknik red nedeni olabilir.
- Metinle tutarsızlık: Özdeki sayıların makale içindekilerle bire bir uyuşması gerekir.
Sık sorulan sorular
Öz kaç kelime olmalı?
Kesin sayı dergiye göre değişir; çoğu dergi 150-300 kelime arası bir sınır koyar. Bağlayıcı olan, gönderdiğiniz derginin yazım kurallarındaki sınırdır — bu sınırı aşmak teknik red nedeni olabilir, bu yüzden mutlaka kontrol edin.
Özü ne zaman yazmalıyım?
En sona bırakın. Öz, makalenin gerçek bulgularını ve sonucunu dürüstçe yansıtmalıdır; bunlar da ancak çalışma ve yazım tamamlandığında kesinleşir. Baştan yazılan bir öz, sonuçlar netleştikçe çoğu zaman baştan yazılmak zorunda kalır.
Özde atıf ve kısaltma kullanabilir miyim?
Genellikle hayır. Öz kendi başına anlaşılır olmalıdır; bu yüzden kaynak göstermekten ve tanımlanmamış kısaltmalardan kaçınılır. Kaçınılmaz bir kısaltma varsa ilk geçtiği yerde açık yazın. İstisnalar için derginin kurallarına bakın.
Anahtar kelimeleri nasıl seçmeliyim?
Makalenizin veri tabanlarında bulunmasını sağlayacak, konuyu iyi temsil eden 3-6 terim seçin. Başlıkta zaten geçen sözcükleri tekrarlamak yerine, okurun arama yaparken kullanacağı eş anlamlı ve tamamlayıcı terimleri de eklemek görünürlüğü artırır.
Küçük ama belirleyici bir bölüm
Öz kısa olduğu için kolay sanılır; oysa az kelimeyle çok şey anlatmak, en zor yazım işlerinden biridir. Makalenin bütününü akademik makale nasıl yazılır rehberinde bulabilir, başlığın seçimi için makale başlığı nasıl seçilir yazısına bakabilir, özün dili ve netliği için makale redaksiyonu hizmetimizden yararlanabilirsiniz. Sorularınız için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu içerik Tez Akademisi editör ekibi tarafından gözden geçirilmiştir. Son güncelleme: .
Bu yazıda bir hata mı fark ettiniz? Bize bildirin.
Yorumlar
Bu yazıya henüz yorum yapılmamış.