Bir araştırmacının akademik etkisini tek bir sayıyla özetlemeye çalışan ölçütler arasında en yaygını h-indeksidir. Yayın sayısı ile bu yayınların aldığı atıfları birlikte değerlendiren bu ölçüt, akademik değerlendirmelerde sıkça karşınıza çıkar. Ancak tek bir sayının bir araştırmacının bütününü anlatamayacağını da bilmek gerekir. Bu yazı, h-indeksinin nasıl hesaplandığını ve nasıl yorumlanması gerektiğini açıklıyor.
h-indeksinin tanımı
h-indeksi şu şekilde tanımlanır: Bir araştırmacının h-indeksi h ise, bu, o araştırmacının en az h kez atıf almış h adet yayını olduğu anlamına gelir.
Bir örnekle netleşir: h-indeksi 10 olan bir araştırmacının, her biri en az 10 atıf almış 10 yayını vardır. Bu araştırmacının 11. yayını 10'dan az atıf almıştır. Yani h-indeksi, hem üretkenliği (yayın sayısı) hem de etkiyi (atıf) aynı anda dengeleyen bir ölçüttür.
Neden hem yayın hem atıf?
h-indeksinin popülerliğinin nedeni, iki uç durumu birden dengelemesidir:
- Çok sayıda yayını olan ama hiç atıf almayan bir araştırmacının h-indeksi düşük kalır.
- Tek bir yayınıyla binlerce atıf alan ama başka üretimi olmayan birinin de h-indeksi düşük kalır.
Bu yüzden yüksek h-indeksi, hem düzenli üretim hem de bu üretimin etki bırakması anlamına gelir. Tek bir "şanslı" yayın ya da salt nicelik, h-indeksini tek başına yükseltemez.
Nerede hesaplanır?
h-indeksi, hangi veri tabanına baktığınıza göre farklı çıkar, çünkü her veri tabanı farklı bir atıf havuzu kullanır:
- Web of Science: Genellikle en dar kapsam; yalnızca dizinlediği dergilerdeki atıfları sayar.
- Scopus: Web of Science'tan daha geniş bir kapsam sunar.
- Google Akademik: En geniş kapsam; tezleri, kitapları ve dizinlenmemiş kaynakları da içerdiği için genellikle en yüksek h-indeksini verir.
Bu yüzden bir h-indeksi değerini paylaşırken hangi veri tabanına ait olduğunu belirtmek gerekir. Veri tabanları arasındaki farkı SCI, SSCI ve Scopus farkı yazımızda ele alıyoruz.
Veri tabanına göre h-indeksi
| Veri tabanı | Atıf kapsamı | h-indeksi eğilimi |
|---|---|---|
| Web of Science | En dar (seçili dergiler) | Genellikle en düşük |
| Scopus | Daha geniş | Orta |
| Google Akademik | En geniş (tez, kitap dahil) | Genellikle en yüksek |
h-indeksinin sınırları
h-indeksi kullanışlıdır ama kusursuz değildir; şu sınırların farkında olun:
- Kariyer uzunluğuna duyarlıdır: Uzun süredir yayın yapan bir araştırmacının h-indeksi doğal olarak daha yüksektir; genç bir araştırmacıyla doğrudan kıyaslanması yanıltıcıdır.
- Alanlar arası kıyasa uygun değildir: Atıf kültürü alandan alana çok değişir; bir alanda yüksek sayılan değer, başka bir alanda düşük olabilir.
- Yalnızca yükselir: h-indeksi asla düşmez; bu da onu güncel etkinin değil, birikimin ölçüsü yapar.
- Atıfın niteliğini görmez: Bir yayına eleştiri için mi övgü için mi atıf yapıldığını ayırt etmez.
Bu nedenle h-indeksi, bir araştırmacıyı değerlendirmede tek ölçüt olarak değil, bütünsel bir resmin parçası olarak kullanılmalıdır.
Sık yapılan hatalar
- Veri tabanını belirtmeden h-indeksi paylaşmak: Aynı kişinin değeri Web of Science, Scopus ve Google Akademik'te farklı çıkar.
- Farklı alanları/kıdemleri doğrudan kıyaslamak: Atıf kültürü ve kariyer uzunluğu değeri belirlediği için elmayla armut karşılaştırılır.
- Tek metriğe indirgemek: h-indeksini toplam atıf, i10 ve yayın niteliğinden kopuk, tek başına ölçüt saymak.
- Niceliği nitelik sanmak: Yüksek h-indeksi etkiyi gösterir ama atıfın olumlu/olumsuz olduğunu söylemez.
Diğer ölçütler
h-indeksi tek metrik değildir. Toplam atıf sayısı, yayın başına ortalama atıf, i10-indeksi (Google Akademik'te en az 10 atıf alan yayın sayısı) gibi ölçütler de tabloyu tamamlar. Sağlıklı bir değerlendirme, tek bir sayıya değil, bu ölçütlerin birlikte okunmasına dayanır.
Sık sorulan sorular
h-indeksi kaç olmalı?
Evrensel bir "iyi" değer yoktur. Anlamlı bir h-indeksi ancak aynı alandaki ve benzer kıdemdeki araştırmacılarla ve hangi veri tabanından alındığı belirtilerek karşılaştırıldığında yorumlanabilir. Alanlar arası atıf kültürü çok farklı olduğu için tek bir eşik vermek yanıltıcıdır.
Neden farklı sitelerde farklı h-indeksim var?
Çünkü her veri tabanı farklı bir atıf havuzu tarar. Google Akademik tez ve kitapları da saydığı için genellikle en yüksek, Web of Science ise dar kapsamı nedeniyle en düşük değeri verir. Bu yüzden değeri paylaşırken kaynağını belirtmek gerekir.
h-indeksi düşebilir mi?
Tanımı gereği hayır; h-indeksi yalnızca artar ya da sabit kalır. Bu özelliği onu güncel performansın değil, kariyer boyunca biriken etkinin ölçüsü yapar; dolayısıyla genç araştırmacılar için doğal olarak düşüktür.
i10-indeksi ile h-indeksi arasındaki fark nedir?
i10-indeksi, en az 10 atıf almış yayın sayısını gösterir ve Google Akademik'e özgüdür. h-indeksi ise atıf sayısıyla yayın sayısını dengeler. İkisi birlikte, toplam atıf ve yayın niteliğiyle beraber okunduğunda daha sağlıklı bir resim verir.
Sayının ötesine bakın
h-indeksi, akademik etkiyi anlamak için pratik bir başlangıç noktasıdır; ama son söz değildir. Kimliğinizin ve yayınlarınızın doğru biçimde ilişkilendirilmesi için ORCID nasıl alınır yazımıza, dizinler arası farklar için SCI, SSCI ve Scopus farkı yazımıza göz atabilirsiniz. Yayın stratejinizi doğru dergilerle güçlendirmek ve akademik görünürlüğünüzü artırmak için makale yayın danışmanlığı hizmetimizden yararlanabilir, iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu içerik Tez Akademisi editör ekibi tarafından gözden geçirilmiştir. Son güncelleme: .
Bu yazıda bir hata mı fark ettiniz? Bize bildirin.
Yorumlar
Bu yazıya henüz yorum yapılmamış.