SCI, SSCI, Scopus Farkı Nedir?

Akademik yayın dünyasına adım atan herkes bu kısaltmalarla karşılaşır: SCI, SSCI, ESCI, Scopus, TR Dizin. Bir derginin "nerede tarandığı", o yayının akademik değerini büyük ölçüde belirler. Bu yazı, en sık karşılaşılan dizinleri ve aralarındaki farkları sade biçimde açıklıyor.

Dizin (indeks) nedir?

Akademik dizin, belirli kalite ölçütlerini karşılayan dergileri kapsamına alan ve bu dergilerdeki yayınları taranabilir kılan bir veri tabanıdır. Bir derginin saygın bir dizinde taranması, o derginin belirli bir editoryal ve hakem standardını karşıladığının göstergesi sayılır. Bu yüzden dizinler, yayınların değerlendirilmesinde önemli bir ölçüttür.

Web of Science çatısı: SCI-E, SSCI, AHCI, ESCI

Bu dizinler, Web of Science (WoS) veri tabanı altında toplanır ve alanlara göre ayrışır:

• SCI-E (Science Citation Index Expanded): Fen ve mühendislik bilimleri ağırlıklı, köklü ve seçici bir dizindir.
• SSCI (Social Sciences Citation Index): Sosyal bilimler için WoS'un temel dizinidir.
• AHCI (Arts & Humanities Citation Index): Sanat ve beşeri bilimler içindir.
• ESCI (Emerging Sources Citation Index): WoS kapsamındaki, gelişmekte olan dergileri içeren daha yeni bir dizindir; genellikle SCI-E/SSCI'ye göre bir alt basamak olarak değerlendirilir.

Bu dizinlerdeki dergilere, atıf verilerine dayalı olarak bir etki faktörü (Journal Impact Factor) hesaplanabilir.

Scopus

Scopus, geniş kapsamlı bir başka büyük atıf veri tabanıdır. Fen, sağlık, sosyal ve beşeri bilimleri birlikte kapsar ve WoS'a göre daha fazla dergi içerir. Scopus'un kendi metrikleri (ör. CiteScore, SJR) vardır. Birçok değerlendirmede Scopus'ta taranmak önemli bir ölçüt kabul edilir; ancak kapsamı geniş olduğu için içindeki dergilerin niteliği de değişkenlik gösterebilir.

TR Dizin

TR Dizin, TÜBİTAK ULAKBİM tarafından yürütülen, Türkiye'nin ulusal akademik dizinidir. Belirli ölçütleri karşılayan Türkçe (ve bazı yabancı dilde) hakemli dergileri kapsar. Ulusal düzeyde saygın bir dizindir ve özellikle sosyal bilimlerde önemli bir başvuru noktasıdır.

Bir yayının değerini ne belirler?

Genel eğilim, kabaca şöyle özetlenebilir (temel alana göre değişebilir):

1. SCI-E / SSCI / AHCI dergileri en yüksek değerde kabul edilir.
2. ESCI ve Scopus dergileri bunu izler.
3. TR Dizin dergileri ulusal düzeyde değerli sayılır.
4. Hiçbir saygın dizinde taranmayan dergiler en düşük değerdedir.

Doçentlik gibi değerlendirmelerde bu ayrım doğrudan puanlamaya yansır; ayrıntılar için doçentlik kriterleri yazımıza bakabilirsiniz. Ancak burada kritik bir uyarı gerekir.

"İndeksli" iddiasına dikkat: yağmacı dergiler

Bazı yağmacı dergiler, aslında taranmadıkları hâlde saygın dizinlerde tarandıklarını iddia eder ya da isim benzerliğiyle yanıltıcı "indeks" adları kullanır. Bu yüzden bir derginin bir dizinde taranıp taranmadığını, o dizinin kendi resmî listesinden doğrulamak gerekir. Şüpheli dergileri tanımak için yağmacı dergi nasıl anlaşılır yazımızdaki kontrol listesini kullanabilirsiniz.

Özet

• Dizinler, bir derginin niteliğinin önemli bir göstergesidir ama tek ölçüt değildir.
• WoS (SCI-E/SSCI/AHCI/ESCI) ve Scopus uluslararası; TR Dizin ulusal düzeyde temel dizinlerdir.
• Bir derginin dizin iddiasını her zaman resmî kaynaktan doğrulayın.

Çalışmanıza uygun ve güvenilir bir dergi seçme sürecinde destek almak isterseniz makale redaksiyonu hizmetimize göz atabilir, sorularınız için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.