Impact Factor (Etki Faktörü) Nedir?

Bir dergiye makale göndermeyi düşündüğünüzde sık karşılaşacağınız bir kavram: impact factor (etki faktörü). Bir derginin "ne kadar prestijli" olduğunu tek bir sayıyla özetlemeye çalışan bu ölçüt, akademik dünyada yaygın biçimde kullanılır. Ancak tek bir sayının bir derginin değerini tam olarak anlatamayacağını da bilmek gerekir. Bu yazı, etki faktörünün ne olduğunu, nasıl hesaplandığını ve nasıl yorumlanması gerektiğini açıklıyor.

Etki faktörü neyi ölçer?

Etki faktörü, bir derginin ölçüsüdür — tek tek makalelerin ya da yazarların değil. Temel mantığı şudur: bir dergideki makalelere, belirli bir dönemde ortalama kaç atıf yapıldığını gösterir. Yani "bu dergide yayımlanan çalışmalar ne kadar atıf alıyor?" sorusunu yanıtlar. Etki faktörü yüksek bir dergi, genellikle o alanda daha çok okunan ve atıf alan bir dergidir.

Nasıl hesaplanır?

Etki faktörü, kabaca şöyle hesaplanır: bir derginin son iki yılda yayımladığı makalelere, içinde bulunulan yılda yapılan atıf sayısı; o iki yılda yayımlanan toplam makale sayısına bölünür. Sonuç, "makale başına ortalama atıf" gibi bir değerdir. Bu değer her yıl güncellenir ve ilgili dizin kuruluşları tarafından yayımlanır.

Ayrıntıya girmeden akılda tutulması gereken şudur: etki faktörü bir ortalamadır ve iki yıllık bir pencereye dayanır.

Etki faktörü ve çeyrek (Q) sistemi

Etki faktörü değerleri alanlar arasında çok değiştiği için, mutlak sayıyı karşılaştırmak yerine dergiler kendi alanları içinde sıralanır ve dört çeyreğe bölünür:

• Q1: Alanındaki en yüksek %25'lik dilim (en prestijli).
• Q2: İkinci çeyrek.
• Q3: Üçüncü çeyrek.
• Q4: En alttaki %25'lik dilim.

Bir derginin "Q1 dergisi" olması, ham etki faktörü sayısından çoğu zaman daha anlamlıdır; çünkü çeyrek sistemi, dergiyi kendi alanı içinde konumlandırır. Dizinler ve kapsamları arasındaki farkı SCI, SSCI ve Scopus farkı yazımızda ele alıyoruz.

Etki faktörünün sınırları

Etki faktörü yararlı bir gösterge olsa da, körü körüne güvenilecek bir sayı değildir. Sınırlarını bilin:

• Dergiyi ölçer, makaleyi değil: Yüksek etki faktörlü bir dergide yayımlanmak, sizin makalenizin çok atıf alacağı anlamına gelmez. Ortalama, tek tek makaleler hakkında bilgi vermez.
• Alanlar arası kıyasa uygun değil: Atıf kültürü alandan alana çok farklıdır; bir alanda yüksek bir değer, başka alanda düşük olabilir. Bu yüzden çeyrek sistemi daha güvenilirdir.
• Kısa pencere: İki yıllık atıf penceresi, yavaş atıf alan alanlarda dergiyi olduğundan zayıf gösterebilir.
• Manipülasyona açık: Bazı dergiler etki faktörünü yapay yollarla yükseltmeye çalışabilir.

Bu yüzden etki faktörü, bir derginin tek ölçütü değil, birçok göstergeden biri olarak kullanılmalıdır.

Yazar ölçütleriyle karıştırmayın

Sık yapılan bir hata, etki faktörünü yazar ölçütleriyle karıştırmaktır. Etki faktörü derginin ölçüsüdür; bir araştırmacının bireysel etkisini gösteren h-indeksi gibi ölçütlerle aynı şey değildir. Dergiyi değerlendirirken etki faktörüne, araştırmacıyı değerlendirirken h-indeksi gibi ölçütlere bakılır.

Doğru dergi, tek sayıdan fazlasıdır

Etki faktörü, dergi seçiminde işinize yarayan bir göstergedir; ama tek başına karar verdirmemelidir. Derginin kapsamı, hedef kitlesi, indekslendiği veri tabanları ve güvenilirliği en az etki faktörü kadar önemlidir. Çalışmanıza en uygun ve güvenilir dergiyi birlikte belirlemek için makale yayın danışmanlığı hizmetimizden yararlanabilir, iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.