Trabzon Üniversitesi Tez Yazım Kılavuzu 2026 — Atıf ve Kaynakça Kuralları

Bir tezin akademik değeri kadar, kaynak gösterimindeki tutarlılığı da değerlendirmeye girer. Metin içi göndermelerin biçimi, kaynakçanın sıralanışı ve doğrudan alıntı sınırları enstitü kılavuzunda tanımlıdır ve bölümler arasında farklılaşabilir. Trabzon Üniversitesi tezlerinde geçerli resmî yazım belgelerine bu sayfadan ulaşabilirsiniz. İndirdiğiniz dosyada yazı tipi Times New Roman, ana metin 11 punto, satır aralığı 1,5 satır gibi ölçütler tanımlı. Aşağıda dosyadan çıkarabildiğimiz genel biçim ölçütlerini ve devamında atıf ile kaynakçaya ilişkin kuralları bulacaksınız. Bu kuralları baştan doğru kurmanın ikinci bir faydası var: tezini ileride makaleye dönüştürmek isteyen bir araştırmacı, kaynakçası düzenli bir metinle çok daha az uğraşır. Dergi biçimine geçiş, tutarlı bir kaynak listesiyle başladığında birkaç saatlik işe iner; dağınık bir listeyle ise haftalara yayılabilir. Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, tez boyunca iki farklı stilin karışmasıdır: bir bölümde yazar-tarih düzeni, başka bölümde dipnot. Kaynak yönetimi ve yayın hazırlığında yanınızdayız. Atıf düzenini son hâline getirmeden önce sayfanın sonundaki resmî bağlantıdan kılavuzun güncel sürümünü kontrol edin; bağlayıcı olan enstitünün metnidir. Bölümünüze özel bir stil tercihi olup olmadığını danışmanınıza sormanız da işinizi kolaylaştırır.

Trabzon Üniversitesi tez yazımında öne çıkan biçim ölçütleri

Aşağıdaki değerler yukarıdaki kılavuz/şablon dosyasından derlenmiştir; bağlayıcı olan, enstitünün yayımladığı güncel kılavuzdur.

Atıf stili ve kaynakça örnekleri

Aşağıdaki maddeler, bu sayfadan indirdiğiniz belgede atıf ve kaynak gösterimiyle ilgili olarak yer alan kurallardır. Kaynakçanızı kurarken bunları başlangıç ölçütü olarak alabilirsiniz.

• Kılavuzda geçen atıf/kaynak stili: APA.
• Belgede APA 6 sürümü anılıyor.
• Metin içinde kaynak gösterme kuralı ayrı başlıkta ele alınmış.
• Yazar sayısına göre kısaltma kuralı belirtilmiş.
• Uzun alıntılar için 40 kelime eşiği belirtilmiş.
• İkincil kaynak (aktaran) gösterimi için kural var.
• Kaynaklar yazar soyadına göre sıralanır.
• Dipnotların nasıl verileceği kılavuzda ele alınmış.

Tezde yararlanılan tüm kaynaklar atıf usulüne uygun olarak gösterilmelidir.

— Trabzon Üniversitesi tez yazım belgesinden

Kaynakçayı elle tutmak, kısa metinlerde mümkün olsa da tez ölçeğinde hataya açıktır. Stil değiştiğinde ya da yeni bir kaynak eklendiğinde tüm listenin yeniden düzenlenmesi gerekir. Bir kaynak yönetim programı bu işi üstlenir; siz yalnızca künyelerin doğruluğunu denetlersiniz. Programın ürettiği çıktıyı da körü körüne kabul etmemek gerekir, çünkü eksik girilen bir yıl ya da yanlış yazılmış bir soyadı otomatik olarak düzelmez.

Atıf kurallarının teknik görünen kısmı aslında tek bir amaca hizmet eder: okuyucunun her bilgiyi kaynağına kadar izleyebilmesi. Bu yüzden stil seçiminden çok tutarlılık önemlidir. Tez boyunca aynı düzeni kullanmak, metin içi göndermelerle kaynakça arasındaki birebir karşılığı korumak ve alıntı sınırlarına uymak, değerlendirmede en çok bakılan üç noktadır.

Nasıl uygulanır? Kaynakçayı tez boyunca elle tutmayın; bir kaynak yönetim programı kullanmak, stil değiştiğinde tüm listeyi yeniden yazma zorunluluğunu ortadan kaldırır. Teslimden önce metindeki her göndermenin kaynakçada, kaynakçadaki her künyenin de metinde karşılığı olduğunu doğrulayın; bu tek kontrol en sık görülen eksikliği kapatır. En sık görülen hata, tezin farklı bölümlerinde farklı atıf düzenlerinin karışmasıdır; bu, tek bir okumada bile fark edilir.

Konuyu daha ayrıntılı ele aldığımız yazılar: intihal ve doğru alıntılama ve özet ve abstract nasıl yazılır.

Şablonu kullanın, sonra makaleye dönüştürün

• Metni boş bir belgeye değil, doğrudan şablonun içine yazın; sonradan aktarmak biçimi bozar.
• Kapak ve onay sayfasındaki bilgileri enstitünün istediği biçimde doldurun.
• Bu adımda tezi makaleye dönüştürme yazımız işinize yarayabilir.
• Ayrıca kaynak yönetim programları sayfamıza göz atabilirsiniz.
• Süreçte destek için Makale redaksiyonu sayfamıza bakın; ön görüşme ücretsizdir.

Trabzon Üniversitesi kılavuzuna göre kaynak gösterimi

Kılavuzun esas aldığı atıf sistemi: APA 6 (paragraf içi atıf) ya da dipnot sistemi; Eğitim ve Spor Bilimleri anabilim dallarında APA 6 zorunlu. Aşağıdaki kurallar ve örnekler doğrudan kılavuzdan alınmıştır; genel bir stil rehberinden değil, bu üniversitenin istediği biçimden hareket eder.

Kılavuzdan: “Enstitüde örgütleri Eğitim ve Spor Bilimleri Fakülteleri olan anabilim dallarında öğrencilerin tez yazımında Parantez İçi Atıf kaynak gösterim sistemini kullanmaları gerekmektedir. Diğer anabilim dallarında, öğrenciler iki atıf sisteminden birisini tercih ederek yazmalıdır.”

Metin içinde atıf

• APA sisteminde yazar-yayın yılı gösterimini kullanın; parantez içinde iki yazarı “&”, metin içinde “ve” ile bağlayın. Örnek: (Wolery & Odom, 2000)
• Üç-beş yazarlı çalışmalarda ilk atıfta tüm yazarları, sonrakilerde ilk yazar + “vd.” yazın; altı ve daha fazla yazarda her zaman “vd.” kullanın. Örnek: (Ball vd., 2008)
• Parantezdeki birden çok kaynağı ilk yazar soyadına göre alfabetik sıralayıp noktalı virgülle ayırın; aynı yazarın eserlerini eskiden yeniye dizin. Örnek: (Ballı, 2008, baskıda; Kaya & Aslan, 2005; Yılmaz, 2007a, 2007b, 2009).
• Doğrudan alıntıda sayfa numarasını mutlaka verin; 40 kelimeden uzun alıntıları iki yandan 1 cm girintili, 10 punto ve tek satır aralığıyla yazın. Örnek: (Akbaba, 2006, s. 343).
• İkincil kaynakta “Soyadı, Yıl’dan aktaran” ifadesini ve sayfa numarasını kullanın; kaynakçaya yalnızca aktaran kaynağı yazın. Örnek: (Sanlı, 1973’ten aktaran Çakın, 1997, s. 12).
• Dipnot sisteminde kaynağın ilk atfında tüm künyeyi verin; tek eserli yazarda sonraki atıflarda soyadı ve sayfa yeterlidir. Örnek: Atay, s. 105; Atay, s. 100, 115; Atay, s. 98-103.

Kaynakçada tür bazında örnekler

Kılavuzda yer alan örnek künyeler (italik gibi yazı biçimleri PDF’teki gösterime göre uygulanmalıdır):

Kaynakça sıralama düzeni

• Kaynakları yazar soyadına göre alfabetik, iki yana yaslı yazın; ikinci ve sonraki satırlar tek satır aralığıyla 1 cm içeriden başlar.
• Aynı ilk yazarın eserlerinde tek yazarlı olanı üste alın; künyesi aynı olanları eskiden yeniye sıralayın; kaynaklar arasında bir satır boşluk bırakın.
• Kaynakçada tüm yazarları yazın; yediden fazla yazarda ilk altı yazardan sonra üç nokta koyup son yazarı ekleyin.

Bu kılavuza göre sık yapılan atıf hataları

1. Eğitim veya Spor Bilimleri anabilim dalında dipnot sistemini kullanmak — Bu dallarda parantez içi atıf (APA 6) kullanmak
   Kılavuzdaki hüküm: “Enstitüde örgütleri Eğitim ve Spor Bilimleri Fakülteleri olan anabilim dallarında öğrencilerin tez yazımında Parantez İçi Atıf kaynak gösterim sistemini kullanmaları gerekmektedir.”
2. Aynı soyadlı farklı ilk yazarları yalnızca soyadıyla göstermek — Her atıfta ad baş harfini eklemek: E. Kaya (2015)
   Kılavuzdaki hüküm: “İki ya da daha fazla çalışmada ilk yazarların soyadlarının aynı olması durumunda, yayın yılları farklı olsa bile metin içinde her atıfta bu kaynaklar yazarların ilk adlarının kısaltması ile birlikte verilir.”
3. İkincil kaynaktan alıntıda sayfa numarasını vermemek — Aktaran kaynağın sayfa numarasını mutlaka yazmak
   Kılavuzdaki hüküm: “İkincil kaynaktan alıntı yapılması durumunda sayfa numarası mutlaka verilmelidir.”
4. Dipnot ve kaynakçada eser adlarını hem koyu hem italik yazmak ya da ikisini karıştırmak — Koyu ya da italikten yalnızca birini seçip tutarlı kullanmak
   Kılavuzdaki hüküm: “Dipnot ve kaynakçada kitap, dergi, gazete, tez, sempozyum veya kongre adları koyu veya italik olarak, sadece biri tercih edilmek koşuluyla yazılır”

Pratik notlar

Bu kılavuz birden fazla sisteme izin veriyor ya da alana göre farklı sistem öngörüyor. Böyle durumlarda en önemli kural tutarlılıktır: tezin tamamında tek bir sistem seçin, bunu danışmanınızla netleştirin ve metin içi göndermelerle kaynakçayı aynı sisteme göre yazın. İki sistemin karışması, biçim denetiminde düzeltme istenmesine yol açabilir.

Zotero, Mendeley ya da EndNote gibi bir kaynak yönetim programı kullanıyorsanız, stil listesinden kılavuzunuza uyan stili seçin. Ancak hazır stiller kuruma özgü farklılıkları (yazar sayısı eşiği, “vd.”/“ve ark.” tercihi, noktalama) her zaman karşılamaz; programın ürettiği kaynakçayı yukarıdaki kılavuz örnekleriyle mutlaka karşılaştırın.

Bu kılavuzun atıf kurallarıyla ilgili ayrıntılı rehberlerimiz: ikincil kaynak gösterme: “aktaran” nasıl yazılır ve dipnotlu atıf nasıl yapılır.

Sık sorulan sorular

Resmî kaynak: Trabzon Üniversitesi — Lisansüstü Eğitim Enstitüsü. Kendi enstitünüz farklıysa üniversitenin resmî sitesinden ilgili enstitüye ulaşabilirsiniz. Buradaki belgeler kolay erişim için derlenmiştir; bağlayıcı olan, enstitünün yayımladığı güncel kılavuzdur. Bir düzeltme ya da güncelleme için bize bildirin.

Son kontrol: Eylül 2026.