Dicle Üniversitesi Tez Yazım Kılavuzu 2026 — Atıf ve Kaynakça Kuralları

Bir tezin akademik değeri kadar, kaynak gösterimindeki tutarlılığı da değerlendirmeye girer. Metin içi göndermelerin biçimi, kaynakçanın sıralanışı ve doğrudan alıntı sınırları enstitü kılavuzunda tanımlıdır ve bölümler arasında farklılaşabilir. Dicle Üniversitesi tezlerinde geçerli resmî yazım belgelerine bu sayfadan ulaşabilirsiniz. İndirdiğiniz dosyada yazı tipi Times New Roman, ana metin 12 punto, kenar boşlukları sol 2,5 cm, sağ 2,5 cm, üst 2,5 cm, alt 2,5 cm gibi ölçütler tanımlı. Aşağıda dosyadan çıkarabildiğimiz genel biçim ölçütlerini ve devamında atıf ile kaynakçaya ilişkin kuralları bulacaksınız. Bu kuralları baştan doğru kurmanın ikinci bir faydası var: tezini ileride makaleye dönüştürmek isteyen bir araştırmacı, kaynakçası düzenli bir metinle çok daha az uğraşır. Dergi biçimine geçiş, tutarlı bir kaynak listesiyle başladığında birkaç saatlik işe iner; dağınık bir listeyle ise haftalara yayılabilir. Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, tez boyunca iki farklı stilin karışmasıdır: bir bölümde yazar-tarih düzeni, başka bölümde dipnot. Kaynak yönetimi ve yayın hazırlığında yanınızdayız. Sayfadaki belgeler kolay erişim için derlenmiştir; kaynakçanızı kesinleştirmeden önce sayfanın sonundaki resmî enstitü bağlantısından güncel sürümü doğrulayın. Kılavuzlar dönem başlarında güncellenebildiği için, teslim tarihine yakın bir kontrol yerinde olur.

Dicle Üniversitesi tez yazımında öne çıkan biçim ölçütleri

Aşağıdaki değerler yukarıdaki kılavuz/şablon dosyasından derlenmiştir; bağlayıcı olan, enstitünün yayımladığı güncel kılavuzdur.

Atıf stili ve kaynakça örnekleri

Aşağıdaki maddeler, bu sayfadan indirdiğiniz belgede atıf ve kaynak gösterimiyle ilgili olarak yer alan kurallardır. Kaynakçanızı kurarken bunları başlangıç ölçütü olarak alabilirsiniz.

• Kılavuzda geçen atıf/kaynak stili: APA.
• Yazar sayısına göre kısaltma kuralı belirtilmiş.
• İkincil kaynak (aktaran) gösterimi için kural var.
• Kaynakça alfabetik sırada düzenlenir.
• Dipnot kullanımı için ayrı bir düzenleme var.
• Dipnotlarda 10 punto kullanılır.

Ancak tercih edilen atıf sistemi tez boyunca kullanılmalıdır.

— Dicle Üniversitesi tez yazım belgesinden

Doğru alıntılama ile benzerlik oranını düşürme çabası birbirine karıştırılmamalıdır. Bir cümleyi sözcük sözcük değiştirmek, kaynak gösterilmediği sürece intihal olmaktan çıkmaz; buna karşılık kaynağı açıkça gösterilen uzun bir alıntı sorun oluşturmaz. Ölçüt oranın kendisi değil, fikrin sahibinin görünür olmasıdır. Kılavuzun alıntı ve gönderme kurallarını bu gözle okumak en sağlıklısıdır.

Atıf kurallarının teknik görünen kısmı aslında tek bir amaca hizmet eder: okuyucunun her bilgiyi kaynağına kadar izleyebilmesi. Bu yüzden stil seçiminden çok tutarlılık önemlidir. Tez boyunca aynı düzeni kullanmak, metin içi göndermelerle kaynakça arasındaki birebir karşılığı korumak ve alıntı sınırlarına uymak, değerlendirmede en çok bakılan üç noktadır.

Nasıl uygulanır? Teslimden önce metindeki her göndermenin kaynakçada, kaynakçadaki her künyenin de metinde karşılığı olduğunu doğrulayın; bu tek kontrol en sık görülen eksikliği kapatır. Kaynakçayı tez boyunca elle tutmayın; bir kaynak yönetim programı kullanmak, stil değiştiğinde tüm listeyi yeniden yazma zorunluluğunu ortadan kaldırır. Sık yapılan bir başka hata, asıl kaynağa ulaşmak mümkünken ikincil kaynak üzerinden atıf yapmaktır.

Konuyu daha ayrıntılı ele aldığımız yazılar: kaynak yönetim programları ve tezi makaleye dönüştürme.

Şablonu kullanın, sonra makaleye dönüştürün

• Metni boş bir belgeye değil, doğrudan şablonun içine yazın; sonradan aktarmak biçimi bozar.
• Kapak ve onay sayfasındaki bilgileri enstitünün istediği biçimde doldurun.
• Bu adımda özet ve abstract nasıl yazılır yazımız işinize yarayabilir.
• Ayrıca intihal ve doğru alıntılama sayfamıza göz atabilirsiniz.
• Süreçte destek için Makale redaksiyonu sayfamıza bakın; ön görüşme ücretsizdir.

Dicle Üniversitesi kılavuzuna göre kaynak gösterimi

Kılavuzun esas aldığı atıf sistemi: ISNAD, klasik dipnot sistemi veya APA (metin içi) — biri seçilip tez boyunca kullanılır. Aşağıdaki kurallar ve örnekler doğrudan kılavuzdan alınmıştır; genel bir stil rehberinden değil, bu üniversitenin istediği biçimden hareket eder.

Kılavuzdan: “Enstitümüze bağlı anabilim dallarında yazılan tezlerde bu yöntemlerden ISNAD Atıf Sistemi, Klasik Metin Altı Atıf/Dipnot Gösterme Sistemi veya Metin İçi/Paragraf İçi (APA) Atıf Sistemi tercih edilebilir. Ancak tercih edilen atıf sistemi tez boyunca kullanılmalıdır. Bir tezde iki farklı atıf sistemi kullanılamaz.”

Metin içinde atıf

• APA yönteminde ilgili ifadeden sonra parantez içine yazarın soyadı, yayın yılı ve iki nokta üst üsteden sonra sayfa numarası yazılır. Örnek: (Say, 1999: 72)
• İki ve üç yazarlı eserlerde tüm soyadları "ve" ile yazılır; üçten fazla yazarda ilk yazardan sonra "ve diğ." kullanılır. Örnek: (Kökdemir ve diğ., 2000: 148)
• Aynı yazarın aynı yıl yayımlanmış eserleri yılın yanına a, b harfi eklenerek ayrılır. Örnek: (Harvey, 1999 a: 148)
• Dolaylı (ikincil) kaynakta asıl yazarı "aktaran" ile okuduğunuz kaynağa bağlayın. Örnek: ( Komisar, aktaran Adıyeke 1999: 13)
• Klasik dipnot sisteminde dipnotlar tüm metin boyunca 1'den başlayarak numaralanır; aynı kaynağa ikinci atıfta yazar soyadı, eser adı ve sayfa numarası yazılır. Örnek: Bozan, Millî Mücadele Dönemi’nde Diyarbakır , s. 66.
• Klasik dipnot sisteminde üçten fazla yazarlı kitapta ilk yazarın adı soyadından sonra "ve Diğerleri" yazılır. Örnek: Birinci Yazarın Adı Soyadı ve Diğerleri, Kitabın Adı, Yayın Evi, Basım Yeri Yılı, Sayfa Numarası.

Kaynakçada tür bazında örnekler

Kılavuzda yer alan örnek künyeler (italik gibi yazı biçimleri PDF’teki gösterime göre uygulanmalıdır):

Kaynakça sıralama düzeni

• Kaynakçayı alfabetik düzende, yazar soyadı büyük harfle yazılacak şekilde sıralayın; arşiv ve ana kaynak niteliğindeki belgeler kullanıldıysa önce onlar gelir.
• Kaynakça tek satır aralığıyla, önce ve sonra 12 nk boşlukla ve 1,5 cm asılı girintiyle yazılır.

Bu kılavuza göre sık yapılan atıf hataları

1. Tezin bir bölümünde dipnot, başka bir bölümünde APA metin içi atıf kullanmak. — ISNAD, klasik dipnot ya da APA'dan birini seçip tüm tezde yalnızca onu uygulayın.
   Kılavuzdaki hüküm: “Bir tezde iki farklı atıf sistemi kullanılamaz.”
2. Klasik dipnot sisteminde dipnot numaralarını her bölümde yeniden 1'den başlatmak. — Dipnotları tüm metin için 1'den başlayarak kesintisiz numaralayın.
   Kılavuzdaki hüküm: “Dipnot ayarı yukarıdaki gibi yapıldıktan sonra tüm metin için ( 1 )’den başlayarak numaralandırılır.”
3. Kaynakçada yazar soyadını küçük harfle ya da addan sonra yazmak. — Soyadı büyük harfle ve önce yazılır: YILMAZÇELİK, İbrahim.
   Kılavuzdaki hüküm: “Tezde kullanılan yayınlar, sonuç kısmından sonra Kaynakça başlığı altında alfabetik düzende ve yayın sahibinin soyadı (Örn: YILMAZÇELİK, İbrahim) büyük olacak şekilde sırayla yazılmalıdır.”
4. Üçten fazla yazarlı esere APA yönteminde "et al." ya da "vd." ile atıf yapmak. — Kılavuzdaki gibi "ve diğ." kullanın: (Kökdemir ve diğ., 2000: 148).
   Kılavuzdaki hüküm: “(Kökdemir ve diğ., 2000: 148)”

Pratik notlar

Bu kılavuz birden fazla sisteme izin veriyor ya da alana göre farklı sistem öngörüyor. Böyle durumlarda en önemli kural tutarlılıktır: tezin tamamında tek bir sistem seçin, bunu danışmanınızla netleştirin ve metin içi göndermelerle kaynakçayı aynı sisteme göre yazın. İki sistemin karışması, biçim denetiminde düzeltme istenmesine yol açabilir.

Zotero, Mendeley ya da EndNote gibi bir kaynak yönetim programı kullanıyorsanız, stil listesinden kılavuzunuza uyan stili seçin. Ancak hazır stiller kuruma özgü farklılıkları (yazar sayısı eşiği, “vd.”/“ve ark.” tercihi, noktalama) her zaman karşılamaz; programın ürettiği kaynakçayı yukarıdaki kılavuz örnekleriyle mutlaka karşılaştırın.

Bu kılavuzun atıf kurallarıyla ilgili ayrıntılı rehberlerimiz: ISNAD atıf sistemi nasıl kullanılır, ikincil kaynak gösterme: “aktaran” nasıl yazılır ve dipnotlu atıf nasıl yapılır.

Sık sorulan sorular

Resmî kaynak: Dicle Üniversitesi — Sosyal Bilimler Enstitüsü. Kendi enstitünüz farklıysa üniversitenin resmî sitesinden ilgili enstitüye ulaşabilirsiniz. Buradaki belgeler kolay erişim için derlenmiştir; bağlayıcı olan, enstitünün yayımladığı güncel kılavuzdur. Bir düzeltme ya da güncelleme için bize bildirin.

Son kontrol: Eylül 2026.