Akademik yazımda kaynak göstermenin tek bir doğru biçimi yoktur; her disiplinin benimsediği farklı atıf stilleri vardır. APA, IEEE, Vancouver, MLA, Chicago... Bu isimler ilk bakışta kafa karıştırıcı gelebilir. Ama mantık basittir: her stil, aynı bilgiyi (kimden, ne zaman, nereden aldığınızı) farklı bir düzende sunar. Bu yazı, başlıca atıf stillerini ve hangi alanın hangisini kullandığını açıklıyor.
Neden farklı stiller var?
Her akademik alan, zamanla kendi ihtiyaçlarına uygun bir kaynak gösterme geleneği geliştirmiştir. Örneğin sosyal bilimlerde bir çalışmanın yılı önemlidir (bilgi güncelliği), bu yüzden bu alanların stilleri yazar-yıl düzenini kullanır. Mühendislikte ise metnin akışını bozmamak için numaralı sistemler tercih edilir. Yani stiller keyfi değil, alanların çalışma biçiminin yansımasıdır.
İki temel yaklaşım
Onlarca stil olsa da, çoğu iki ana mantıktan birine dayanır:
- Yazar-tarih sistemi: Metinde kaynağı yazar soyadı ve yıl ile gösterirsiniz. Okur, parantez içindeki bilgiyle kaynağı kaynakçada bulur. APA ve MLA bu mantığa yakındır.
- Numaralı sistem: Metinde kaynağa bir numara verirsiniz; kaynakça bu numara sırasına göre düzenlenir. IEEE ve Vancouver bu mantığı kullanır.
Bu ayrımı anlamak, karşılaştığınız her stili çözmeyi kolaylaştırır.
Başlıca atıf stilleri
APA
Sosyal bilimlerde, eğitimde, psikolojide ve pek çok alanda en yaygın stildir. Yazar-yıl sistemini kullanır. Türkiye'de tezlerde de çok sık tercih edilir. Ayrıntılı bir rehber için APA 7 kaynak gösterme yazımıza bakabilirsiniz.
IEEE
Mühendislik, bilgisayar bilimleri ve teknik alanlarda standarttır. Metinde köşeli parantez içinde numara ([1], [2]) kullanır; kaynakça bu numara sırasıyla dizilir.
Vancouver
Tıp ve sağlık bilimlerinde yaygındır. IEEE gibi numaralı bir sistemdir; kaynaklar metinde geçtikleri sıraya göre numaralanır.
MLA
Edebiyat, dil ve beşeri bilimlerde kullanılır. Yazar ve sayfa numarasını öne çıkaran bir sistemdir.
Chicago
Tarih ve bazı beşeri bilimlerde tercih edilir. Hem dipnot temelli hem de yazar-tarih varyantları vardır; esnek bir stildir.
Stiller bir bakışta
| Stil | Yaygın alan | Sistem |
|---|---|---|
| APA | Sosyal bilimler, eğitim, psikoloji | Yazar-yıl |
| MLA | Edebiyat, dil, beşeri bilimler | Yazar-sayfa |
| Chicago | Tarih, beşeri bilimler | Dipnot veya yazar-tarih |
| IEEE | Mühendislik, bilgisayar | Numaralı ([1]) |
| Vancouver | Tıp, sağlık bilimleri | Numaralı (geçiş sırası) |
Hangi stili kullanmalısınız?
Bu kararı siz vermezsiniz; alanınız ve hedefiniz belirler. Doğru stili şu sıralamayla bulun:
- Dergiye gönderiyorsanız: Hedef derginin yazım kurallarına bakın; hangi stili istediğini açıkça belirtir.
- Tez yazıyorsanız: Enstitünüzün/üniversitenizin tez yazım kılavuzunu esas alın.
- Alan geleneği: Bunlar yoksa, alanınızda yaygın olan stili benimseyin.
Seçtiğiniz stili tüm çalışma boyunca tutarlı biçimde uygulamanız şarttır; stilleri karıştırmak en sık eleştirilen hatalardan biridir.
Stilleri elle takip etmeyin
Farklı stillerin ayrıntılı biçim kuralları vardır ve bunları elle takip etmek yorucudur. İyi haber şu: kaynak yönetim programları (Zotero, Mendeley, EndNote) bu stillerin hepsini destekler ve tek tıkla stil değiştirmenizi sağlar. Böylece bir makaleyi APA ile yazıp, başka bir dergiye IEEE ile göndermeniz dakikalar sürer.
Sık yapılan hatalar
- Stil karıştırmak: Aynı belgede birden çok stilin kurallarını uygulamak.
- Alanın stilini bilmemek: Mühendislik makalesini APA ile, sosyal bilim tezini IEEE ile yazmak gibi uyumsuzluklar.
- Dergi kurallarını atlamak: Genel stil bilgisine güvenip derginin özel taleplerini gözden kaçırmak.
- Metin-kaynakça uyumsuzluğu: Metinde geçen bir kaynağı kaynakçaya koymamak (ya da tersi) — her stilde temel hatadır.
Sık sorulan sorular
Tezimde hangi atıf stilini kullanmalıyım?
Öncelik, üniversitenizin/enstitünüzün tez yazım kılavuzudur; orada belirtilen stili kullanın. Türkiye'de tezlerde en sık APA tercih edilir, ancak alanınıza göre değişebilir. Kılavuz belirtmiyorsa alanınızda yaygın olan stili benimseyin.
APA ile MLA arasındaki temel fark nedir?
İkisi de yazar odaklıdır ama vurguları farklıdır: APA yazar-yıl düzenini kullanır (bilgi güncelliği önemli olduğu için sosyal bilimlerde yaygın), MLA ise yazar-sayfa düzenini öne çıkarır ve edebiyat/beşeri bilimlerde tercih edilir.
Makaleyi bir stille yazdım, başka dergi farklı stil istiyor; baştan mı yazacağım?
Hayır. Kaynak yönetim programları (Zotero, Mendeley, EndNote) stiller arasında tek tıkla geçiş yapmanızı sağlar. Kaynaklarınızı programda tutuyorsanız, atıf ve kaynakça biçimini dakikalar içinde yeni stile çevirebilirsiniz.
Numaralı sistemde kaynaklar nasıl sıralanır?
IEEE ve Vancouver gibi numaralı sistemlerde kaynaklar, metinde ilk geçtikleri sıraya göre numaralanır ve kaynakça bu numara sırasına göre dizilir — alfabetik değil. Aynı kaynağa tekrar atıf yapıldığında ilk verilen numara kullanılır.
Doğru stil, profesyonel izlenim
Doğru atıf stilini tutarlı biçimde uygulamak, çalışmanızın profesyonelliğinin ilk işaretlerindendir. Metninizin kaynak gösterimini, stil tutarlılığını ve biçimsel doğruluğunu güçlendirmek için makale redaksiyonu hizmetimizden yararlanabilir, iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- DergiPark — Farklı dergilerin hangi atıf stilini istediğini ve uygulamasını gerçek makaleler üzerinde görmek için açık erişim platform.
- TR Dizin — Alanınızdaki dergilerin yazım ve atıf beklentilerini incelemek için ulusal atıf dizini.
Ücretsiz araç
Kaynak türünü seç, alanları doldur; APA 7 kaynakça girişini anında üretsin.
Bu içerik Tez Akademisi editör ekibi tarafından gözden geçirilmiştir. Son güncelleme: .
Bu yazıda bir hata mı fark ettiniz? Bize bildirin.
Yorumlar
Bu yazıya henüz yorum yapılmamış.